Plastik damacanalar da sağlık açısından sakıncalıdır. Çünkü
evimize içmek
için aldığımız kaynak suları çeşme sularına göre daha
aşındırıcıdır. Bu
nedenle bilinen ve güvenilen firmalar dışındaki yerlerden su
alınmamalıdır.
Çünkü tüketicinin sağlıksız damacanayı çıplak gözle
anlaması mümkün
değildir. Ayrıca bu konuda yeterli denetim olup olmadığı da
şüpheli bir
durum. Bunun için gerek su gerek yiyecekler açısından cam
ambalajlar her
zaman en sağlıklısıdır.
Streç filmi pişirme sırasında kullanmayın
Streç film plastik bir malzeme olduğu için dikkatli
kullanılmalıdır.
Özellikle sıcak yiyeceklerin saklanmasında kullanılmamalıdır.
Çünkü ısı ile
temasında çok çabuk erir ve plastikteki zararlı kimyasal maddeler
yiyeceklere, oradan da insan vücuduna geçer. Ayrıca yemeklere
karışmaması
için ısıtma-pişirme esnasında kaplarda ve gıdaların iç
yüzeylerinde
kesinlikle bulunmaması gerekir.
Plastik bardak kanser nedeni
Köpük, plastik bardak ve malzemeler ile sıcak yiyecek-içecek
tüketimi
kesinlikle terk edilmesi gereken alışkanlıklardır. Sağlık
Bakanlığı bu
duruma müdahale etmelidir. Maliyeti düşürmek ve daha çok kâr elde
edebilmek
için üretilen "çok ince" plastik bardak ve tabaklar 70-90 derece
sıcaklığındaki sıvılar içine konduğunda tehlike yaratır.
Sıcak sıvı, plastik
malzemeyi eritir. Toksik maddeler ilk önce sıvıya sonra ağız
yoluyla vücuda
geçer ve kansere yol açar. Sıcak su ile ilişkiye en az geçme
ihtimali, kağıt
bardaklar için geçerlidir. Özellikle ABD, İngiltere ve Avrupa
Birliği'nde
kağıt bardak yaygın olarak kullanılıyor.
Alüminyum folyoyu fırına koymayın
Alüminyum folyoyu tamamen koruma amaçlı olarak kullanmak yani
yiyeceği
folyoya sarıp buzdolabına koymak sağlıklıdır. Ancak saklanacak
gıdanın
ıslak, çok tuzlu ya da limonlu olmaması gerekiyor. Alüminyum
folyoya ısıtma
işlemi uygulamak, balık v.s yiyeceği alüminyum folyoya sarıp
fırında
pişirmek sakıncalıdır. Çünkü yüksek ısı ve yiyeceklerin
pişirilmesi
esnasında çıkan kimyasal içerikli buhar, alüminyum folyo ile
reaksiyona
girebilir. Alüminyum metal çözünerek gıdaya karışır. Bu da
vucütta metal
birikimine sebebiyet verir. Kanser, akciğer ve karaciğer
hastalıklarına yol
açabilir. Alüminyum folyo yerine mumlu kağıt tercih edilmeli.
Yıpranmış damacanayı geri gönderin
Damacanaların hammaddesinde fosgen adı verilen, savaşlarda yaygın
şekilde
kullanılan kimyasal zehirli bir gaz dahi bulunuyor. Yıprandığında
ve içinde
uzun süre su bekletildiğinde, damanacayı oluşturan plastikteki
birçok
tehlikeli kimyasal suya karışabiliyor. Bu kimyasallar mide,
karaciğer, sinir
sistemi ve akciğer dokusunda tahribata yol açıyor. Bu yüzden
evinize gelen
damacananın yıpranmamış olmasına özen gösterin. Damacanaların
son kullanma
tarihlerini üretici firmalarda bulunması gereken bir dedektör
belirliyor.
İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'e göre üretici
firmaların bu
dedektörleri bulundurmaları için 31 Aralık 2007'ye kadar süreleri
var. Şu
anda firmalar damacanalarını kendi istedikleri sürece
kullanabilirler. Tek
kullanımlık pet şişelerde ise bu tehlike yok.
Dünya ülkeleri naylon torbalara savaş açalı epey oluyor. Son olarak geçen hafta, dünyanın üç farklı köşesinde plastik poşet kullanımıyla ilgili yeni düzenlemeler hayata geçirildi. Avustralya'da, bu yılın sonundan itibaren süpermarketlerde naylon torba kullanımına son verilirken, Çin'de 1 Haziran 2008 itibarıyla çok ince plastik torba üretilmeyecek ve bu torbaların süpermarket ve dükkânlarda kullanılması yasaklanacak. Bir plastik torbanın et kalınlığı, 0.025 milimetreden az olamayacak. Yetkililer ayrıca halkın satın aldığı ürünleri bez çantalar ya da sepetlerle taşımasını teşvik edecek.
ABD'nin New York kentinde de Şehir Konseyi 5 bin ve daha fazla metrekareden büyük ya da beşten fazla şubesi olan mağazalar için plastik torba geri dönüşüm kutusu yerleştirme zorunluluğu getirdi. Ayrıca tüm şehirde geri dönüşümü olmayan plastik poşet kullanımını yasakladı. Poşetlerin yanına, 'Lütfen geri dönüşüm sistemine katılmak için bu torbayı geri getirin' yazmak zorunlu kılındı. Ülkede San Francisco, Oakland ve Kaliforniya'da plastik torbalar zaten yasak.
Plastiklerin zararları büyük
Geri kazanılamayan plastik poşetler su kaynakları ve çöp sahalarında önemli yer kaplıyor. Özellikle atık maddeden üretilen siyah torbalar, insan sağlığını tehdit ediyor. Genellikle seyyar satıcı ve pazar esnafının kullandığı bu poşetler, pet şişe, kova ve tıbbi atık gibi maddelerin toplanarak tekrar işlenmesiyle üretiliyor. Artık maddelerin dönüştürülmesi sırasında şeffaflaştırma mümkün olmadığı için koyu tonlarda renklendirme yapılıyor.
Türk Gıda Kodeksi'ne göre, gıda maddelerinin hijyenik olmadan dönüştürülen koyu renkli torbalarda taşınması ve muhafaza edilmesi yasak. Siyah renkli naylon torbaların içinde barındırdığı mikroorganizmalar insan sağlığı açısından ciddi bir tehdit. Ancak şeffaf poşetlere göre daha ucuz olduğu için esnaf bunları tercih ediyor.
Bizde sadece siyah torba yasak
Türkiye'de siyah plastik torbayla mücadelede ilk adım İstanbul Büyükçekmece Belediyesi'nden geldi. Daha sonra Akçay, Bartın, Kocaeli, Kilis, Karasu, Samsun, Edirne belediyeleri de bu poşetleri yasakladı. İl ve ilçelerde, birbiri ardına gelen yasaklamalardan sonra, geçen eylül ayında Türkiye Belediyeler Birliği, encümen kararıyla ülke genelinde siyah poşet kullanımını toptan yasakladı.
Ancak bu sevindirici gelişmeye rağmen, halen bakkallarda ve pazarlarda siyah naylon torba kullanımına devam ediliyor. Tüketici dernekleri, yerel yönetimlerin pazaryerlerini denetleyip tüketiciyi kesekâğıdı kullanımına yönlendirmesinin önemine dikkat çekiyor.
Bir plastik torbanın kaliteli olup olmadığını kokusundan ve dokunulduğunda çıkardığı sesten anlamak mümkün. Kaliteli poşet kırıştırırken ses çıkarıyor. Kalitesiz poşetlerde katlandığında bu sesi duymak mümkün değil. Ayrıca kaliteli poşet kokusuz oluyor, kalitesizlerinse yaydığı kötü bir koku var.
Çukurova Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin yaptığı araştırmaya göre kanserojen madde içeren siyah poşetlerin, doğada çözülmesi 1000 yıldan fazla zaman almakta. Mücadeleci çevre örgütlerinin yıllar süren girişimleri zaman zaman sonuç veriyor, ancak halen plastik poşetlerin sadece yüzde 1'i geri dönüştürülüyor, yüzde 99'u yüzlerce yıl doğada kalıyor